حقوقیوبلاگ

پرسمان حقوقی (۷): بازرسی اتومبیل‌ها توسط پلیس

بسمه تعالی

سلام

سوال:

تفتیش و بازرسی اتومبیل‌­ها، توسط پلیس (نیروهای انتظامی) و یا ضابطین­ قضایی چه توجیح­ حقوقی و قضایی دارد؟

پاسخ: 

قبل از پرداختن به بحث اصلی، ابتدا لازم است ضرورت برپایی ایست ­بازرسی­‌ها را بررسی کنیم. اصولاً چرا لازم است پلیس و یا به معنای عام‌­تر ضابطین قضایی اتومبیل‌­ها را بازرسی و تفتیش کنند؟

جلوگیری از وقوع جرم با ناامن کردن فضا برای متخلفان، اولین هدف این امر است. جرم پدیده­‌ای است که نظم­ عمومی و امنیت­ جامعه را بر هم می‌­زند، و لذا برای جلوگیری از این اتفاق، ضروری است مطابق با قوانین‌ موضوعه ابتدا زمینه‌ی وقوع جرم را ناامن کرد، و سپس با مجرم برخورد مناسب را انجام­ داد و یا حتی او را مجازات‌­ کرد.

اما جرم به­ لحاظ اینکه در مرئی‌­ و منظر۱ ضابطین و یا دادستان و مقامات قضایی صورت گیرد، به دو قسم مشهود و غیر‌مشهود تقسیم می‌­شود؛

اگر جرم مشهود باشد، مانند: بی‌­حجابی، روزه‌­خواری در ملأعام، کیف‌­قاپی و... احتیاجی به تحقیقات مقدماتی برای کشف‌ جرم ندارد، چرا که با توجه به اینکه در مرئی و منظر ضابط قضایی صورت‌گرفته، وی بلافاصله در محل وقوع‌ جرم حاضر شده و با مجرم برخورد خواهد کرد؛ ضمن اینکه قانون‌­گذار اختیارات ویژه­‌ای از جمله جلب و تفتیش را در جرایم مشهود به ضابطین داده‌ ­است.

اما اگر جرم غیرمشهود باشد، یعنی جرم در مرئی­ و منظر ضابط یا دادستان واقع نشده‌ باشد؛ احتیاج به تحقیقا‌‌ت‌ ­مقدماتی جهت کشف­ جرم دارد.

یکی‌ از راه­‌هایی که برای کشف‌ جرم مورد استفاده قرار می‌­گیرد، برپایی ایست­‌بازرسی توسط نیروی‌­انتظامی یا دیگر ضابطین قضایی مانند نیروی مقاومت بسیج می‌­باشد. که شاید در برخی نقاط­ شهر یا در ایام خاصی در شهر دیده­ باشید. در این خصوص ماده‌ی ۵۵ قانون آئین دادرسی کیفری اشاره نموده است که بازرسی اشخاص و اشیاء در جرایم غیرمشهود فقط با اجازه‌ی موردی مقام­ قضایی امکان‌­پذیر است؛ هرچند مقام قضایی اجرای­ تحقیقات را به طور کلی به ضابط ارجاع داده­‌ باشد.

اجازه­‌ی موردی بدین معناست که اگر مأمورین قصد بازرسی و تفتیش خودرویی را داشته باشند، ابتدا باید آن را متوقف کرده، و طی تماس با مقام قضایی از وی درخواست مجوز کنند؛ که این مجوز فقط مختص همان خودروی مورد نظر است.

همین‌طور در تبصره‌ی ماده‌ی ۵ قانون جدید آمران به معروف و ناهیان از منکر چنین آمده است: اماکنی که بدون تجسس در معرض دید عموم قرار می­‌گیرند، مانند قسمت­‌های­ مشترک آپارتمان، هتل‌ها، بیمارستان‌­ها و نیز وسایل نقلیه، مشمول حریم خصوصی نیست.

با توجه به مفهوم مخالف این­ تبصره و با عنایت به  قواعد عمومی حقوق جزا و تفسی رمضیّق از آن می‌­توان گف : در مورد اتومبیل، ب اتوجه به عبارت (در معرض­ دید عموم ­­بودن)، فقط آن قسمت از خودرو که برای همگان قابل مشاهده است، مشمول مقررات این‌ تبصره می‌باشد، و قسمت­‌های دیگر مانند داشبورد، صندوق عقب و... شامل این مورد نخواهد شد، و ضابطین برای بازرسی این قسمت‌­ها نیاز به اجازه‌ی مقام قضایی دارند.

نتیجه­‌گیری: در جرایم غیرمشهود، یعنی جرایمی که در دید ضابط قضایی اتفاق نمی‌­افتد، برای کشف­ آن اگر احتیاج به تفتیش و بازرسی باشد، ضابط باید از قاضی کسب­ اجازه­ کند؛ که فقط برای همان مورد است.

اما در جرایم مشهود، چون در دید ضابط جرم واقع شده است، دیگر احتیاجی به کسب اجازه نیست، و خود ضابط هر اقدامی را که مظابق با قانون لازم‌­ بداند از قبیل بازرسی و یا حتی جلب، می­‌تواند انجام دهد.

واژگان حقوقی:

۱- مرئی و منظر: در دید بودن – در برابر چشم­ همه

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

سیزده + یک =

همچنین ببینید
بستن
دکمه بازگشت به بالا