آن قدیم‌ترهامذهبی و اعتقادی

وظیفه‌ی ما در عصر غیبت

«ابراز ارادت‏» به ساحت قدسى حضرت مهدى علیه‌‏السلام، از مهم‌ترین وظایفى است که منتظران آن امام عزیز در عصر غیبت دارند. این مهم مفهومى است که مى‏تواند مصادیق مختلفى داشته باشد مانند دادن صدقه به قصد سلامتى آن امام همام، هدیه کردن ثواب اعمال واجب یا مستحب به آن حضرت و مواردى از این قبیل. تردیدى نیست که این ابراز ارادت، گذرگاهى جهت ازدیاد معرفت و محبت نسبت‏ به آن عزیز غایب از نظر است و معرفت و محبت، معبرى است تا به آن امام بزرگوار تقرب بیشترى حاصل کنیم. این نوشتار را به دو مصداق موضوع یاد شده اختصاص داده‏ایم:

 

اول: دادن صدقه به قصد سلامتى امام عصر علیهالسلام، از جمله تکالیفى است که منتظران آن امام بزرگوار در عصر غیبت ‏بر عهده دارند. بدون شک آن حضرت بى‏نیاز از آن است که منتظران، براى سلامتى‏اش صدقه بدهند، ولى همان‌طور که گفته شد، ابراز ارادت به آن بزرگوار و اعلام تبعیت از آن حضرت نشانه‏ها و علائمى دارد که از آن جمله مى‏توان علاقه به سلامتى حضرتش را عنوان نمود. و این کار -همان‌طور که در زندگى شخصى خودمان با دادن صدقه تامین مى‏شود- نسبت ‏به آن امام بزرگوار هم سارى و جارى است. مضافاً این که بنا به روایتى از رسول مکرم اسلام؛ هیچ بنده‏اى ایمان نیاورد مگر آن که من نزد او از خودش محبوب‌تر باشم، و خاندانم از خاندانش نزد او محبوب‌تر باشند و عترت من نزد او از عترت خودش محبوب‌تر باشند و ذات من از ذات خودش نزد او محبوب‌تر باشد.(۱) با این حساب، اگر براى سلامتى خود، یا خانواده‌ی خودمان صدقه مى‏دهیم، این کار براى کسى که از ما و خاندانمان عزیزتر است اولى مى‏باشد؛ و چه کسى در این خصوص عزیزتر و شایسته‌‏تر از حضرت مهدىعلیهالسلام؟

بر همین اساس است که مرحوم «سید بن طاووس‏» به فرزندش چنین سفارش مى‏‌کند: «…پس در پیروى و وفادارى… نسبت ‏به آن حضرت به گونه‌‏اى باش که خداوند و رسول او و پدران آن حضرت و خود او از تو مى‏‌خواهند و حوائج آن بزرگوار را بر خواسته‌‏هاى خود مقدم بدار؛ آن هنگام که نمازهاى حاجت را به جاى مى‌‏آورى، صدقه‌دادن از سوى آن جناب را پیش از صدقه‌دادن از سوى خودت و عزیزانت قرار بده …»(۲)

چه نیکوست منتظران امام عصر علیهالسلام، روزانه به قصد سلامتى آن امام همام مبلغى به نیازمندان صدقه بدهند. بدیهى است آن حضرت را به این صدقات نیازى نیست، ولى همان‌طور که گفته شد این کار ابراز ارادت به ساحت قدسى آن امام شریف و گذرگاهى است تا کسب محبت و تقرب به آن بزرگوار حاصل آید. مضافاً این که بر حسب روایات متعدد، اعمال ما هر از چند گاه خدمت‏ حضرتش عرضه مى‏شود و چون آن بزرگوار، این مقدار وفادارى را از ناحیه‌ی منتظرانش مشاهده کنند، خرسند مى‏گردند و کدام توفیق براى منتظران از این بالاتر که لبخند رضایت و خرسندى بر لبان امام خود -که جان عالمیان فدایش باد- بنشانند؟ و اگر ما عملا خواستار سلامتى حضرتش باشیم و در این راه از بذل مال دریغ نکنیم، آیا آن منبع فیض، سلامتى ما را از خداوند نخواهد خواست؟

 

دوم: هدیه‌دادن ثواب اعمال مستحب به آن امام شریف از دیگر مصادیق ابراز ارادت به آن حضرت است. در زندگى روزمره هدیه و چشم‌‏روشنى گذرگاهى براى اعلام دوستى و نیز رفع کدورت‌ها است. روایات فراوانى از پیامبراکرمصلىالله علیه و آله، در این خصوص وارد شده است. به دو روایت‏ بسنده مى‏کنیم: -به یکدیگر هدیه بدهید تا رشته‌ی محبتتان استوار شود؛ زیرا هدیه محبت را بیفزاید و کینه و کدورت را از میان ببرد.(۳) هم‌چنین آن بزرگوار فرمود: -هیچ کس نباید هدیه‌ی برادرش را رد کند، اگر توانست آن را عوض دهد.(۴)

هدیه‌کردن ثواب و پاداش اعمال پسندیده به امام عصرعلیهالسلام، از زیباترین و مستقیم‌‏ترین راه‌هایى است که بیان‌گر ابراز محبت و وفادارى به آن حضرت است و همان‌طور که در بحث صدقه به قصد سلامتى آن امام همام گفته شد؛ آن بزرگوار را به این هدایا نیازى نیست، بلکه ما به ابراز مودت و دوستى نسبت ‏به آن حضرت نیازمندیم و براى رسیدن به این مطلوب، کدام راه مستقیم‏تر از هدیه‌کردن پاداش اعمال نیکو به آن امام عزیز؟

مرحوم «صدرالاسلام همدانى‏» در کتاب «تکالیف الانام فى غیبه الامام‏» یا «پیوند معنوى با ساحت قدس مهدوى‏» مى‏نویسد: از جمله تکالیف بندگان در عصر غیبت امام عصرعلیهالسلام، هدیه‌کردن ثواب طاعات و عبادات اعم از واجب و مستحب به آن حضرت و پدران بزرگوار ایشان است؛ زیرا این کار باعث قبولى عبادات و ازدیاد طاعات زیاد بنده خواهد شد. و در ادامه و به نقل از «سید بن طاووس‏» روایتى را چنین مى‏آورد: کسى که ثواب نماز خود را -چه واجب و چه مستحب- براى رسول خداصلىالله علیه و آله، امیرمؤمنان و اوصیاى گرامى او قرار بدهد، خداوند ثواب نمازش را چند برابر مى‏کند… و پیش از جدا شدن روح از بدنش به او مى‏گویند: اى فلان! دلت ‏خوش و چشمت روشن باد بدانچه خداوند متعال براى تو مهیا کرده است… (۵)

هدیه‌کردن پاداش اعمال به امام عصرعلیهالسلام، منحصر به ثواب نماز نیست، ثواب و پاداش هرگونه اعمال خیر را مى‏توان مشمول این نکته قرار داد. چنان که مرحوم «سید محمد تقى موسوى اصفهانى‏»، قرائت قرآن و غیره را مشمول این نکته دانسته است.(۶) هم‌چنین مرحوم طبرسى در «النجم الثاقب‏» حج کردن به نیابت از سوى آن حضرت را عنوان نموده و این کار را از قدیم در میان شیعیان امرى مرسوم دانسته است.(۷)

هدیه‌نمودن پاداش اعمال نیک به ساحت قدسى حضرت مهدىعلیهالسلام، امر پیچیده‏اى نیست و به مقدمات عریض و طویلى نیاز ندارد، همین که انسان نیت کند ثواب این عمل نیک هدیه‏اى براى امام عصرعلیهالسلام باشد، کفایت مى‏کند. چنان که راوى از امام سؤال کرد چگونه نماز خود را هدیه کند؟ امام جواب داد: ثواب نماز خود را براى پیامبرصلىالله علیه و آله، و یا هر کدام از ائمهعلیهمالسلام، نیت مى‏کند و پس از سلام نماز بگوید: اللهم انت السلام و منک السلام یا ذاالجلال و الاکرام، صلى الله على محمد و آل محمد.» این‌ها رکعاتى بود هدیه به بنده‏ات محمد بن عبدالله… .»(۸)

طبیعى است که این هدیه مى‏تواند به هر کدام از معصومین دیگر از جمله حضرت مهدىعلیهالسلام تعلق بگیرد. از این‌ها [که] بگذریم هدیه‌دادن پاداش اعمال نیک به حضرت ولى‏عصرعلیهالسلام، همان‌طور که گفته شد موجب قبولى و ازدیاد پاداش اعمال مى‏گردد و در حقیقت این کار مُهر تضمینى است‏ بر قبولى عمل به شرط برخوردارى از سایر شرایط.

چه نیکو و پسندیده است که منتظران در غیبت امام خود، به آن حضرت ارادت ورزند و با دادن صدقه به قصد سلامتى آن حضرت و نیز اهداى پاداش اعمال پسندیده -چه واجب و چه مستحب- به آن عزیز غایب از نظر اعلام محبت کنند.

 

پى‏‌نوشت‌ها:

۱. سید محمد تقى اصفهانى، مکیال المکارم، ترجمه، ج ۲، ص ۲۹۷.

۲. همان، ص ۲۸۸؛ النجم‏الثاقب، ترجمه، ص ۷۷۳.

۳. نهج ‏الفصاحه، حدیث ۱۱۸۹.

۴. همان، حدیث ۲۵۳۶.

۵. صدرالاسلام همدانى، پیوند معنوى با ساحت قدس مهدوى، ص ۲۲۵.

۶. سید محمد تقى اصفهانى، در دوران غیبت امام مهدىعلیهالسلام، چه کنیم؟ ص ۱۱.

۷. النجم ‏الثاقب، ترجمه، ص ۷۷۴.

۸. مهر محبوب، سیدحسین حسینى، ص ۸۶.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

ده − هفت =

دکمه بازگشت به بالا