خبرخور

روش درست پژوهش درباره سیره پیامبر(ص)

به گزارش ایکنا؛ حسن انصاری، عضو هیئت علمی مدرسه مطالعات تاریخی مؤسسه مطالعات پیشرفته پرینستون یادداشتی درباره روش پژوهش درباره سیره پیامبر(ص) به رشته تحریر درآورده که متن آن از نظر می‌گذرد؛

«با دوست و رفیق سی ساله‌ام استاد علی بهرامیان که از بهترین متخصصین در حوزه تاریخ صدر اسلام و دوران‌های اموی و عباسی در ایران است، سخن از دانش تاریخ بود. هم‌نظر بودیم که این دانش ظاهراً مظلوم‌ترین دانش در میان ماست. هر کسی بی‌آنکه سابقه‌ای در کار تحقیق و پژوهش و آموزش درست در این رشته داشته باشد، این روزها مدعی کار تاریخی است.

عده‌ای صرفاً مقالات غربی را ترجمه یا تألیف-‌ترجمه می‌کنند و گمان می‌برند هر چه در این حوزه به زبان‌های اروپایی نوشته شده قابل اعتناست. عده‌ای دیگر گمان می‌برند ما هیچ منبع قابل اعتمادی از صدر اسلام و تاریخ پیامبر(ص) و قرآن نداریم و باید به هزار جور فرضیه خیالی و غیرخیالی درباره آن دوره تکیه کرد و از آنها راهی برای شناخت تاریخ صدر اسلام جست. آنها هم به نحوی دیگر در واقع راه را بر پژوهش تاریخی می‌بندند.

واقع این است که ما به اندازه کافی درباره صدر اسلام و سیره پیامبر منابع و روایات قابل اعتماد داریم. شناخت خوب منابع عربی، روایات مختلف سیره، ادب عرب و شناختی درست و مستند درباره تاریخ جزیره العرب قبل از اسلام و منابع داخلی و خارجی دیگر به شرط آنکه با شیوه‌های درست تحقیق تاریخی بازخوانی شوند، ما را به شناختی کم‌وبیش قابل اعتماد و قابل توجه از سیره رهنمون خواهند کرد.

سیره‌ای که استاد ما شادروان عباس زریاب از پیامبر اکرم(ص) نوشت، از نمونه‌های خوب در زبان فارسی است. در زبان‌های اروپایی هم کارهای روشمند در این زمینه کم نیست. قبل از ترجمه، نوشته‌هایی که با رویکرد تجدیدنظرطلبانه و شک‌گرایانه به منابع سیره، راه را بر شناختی روشمند بر اساس متون و روایات سیره می‌بندند. ما نیاز داریم شناخت خود را از متون و روایات تاریخ و سیره بهبود ببخشیم.

پژوهش‌هایی که با این فرض غیرقابل دفاع آغاز می‌کنند که ما اعتمادی به کلیت تصویری که روایات سیره از پیامبر به دست می‌دهند، نداریم و تلاش می‌کنند با دست و پا کردن چند فرضیه، راهی به شناخت سیره پیدا کنند، گرچه قابل مطالعه هم باشند، اما کمترین نتیجه آن برای دانشجوی تاریخ ما در ایران این است که بدون آنکه خودش تلاشی برای درک مجدد منابع سیره داشته باشد، از همان آغاز خود را از آن بی‌نیاز ببیند و این یعنی تقلید محض.»

انتهای پیام

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

چهار + 7 =

دکمه بازگشت به بالا