جرعه‌نوشزکات العلم نشره

الکافی، جلد ۱، کتاب عقل و جهل، حدیث ۱۱

١١/١١. عِدَّهٌ‌ مِنْ‌ أَصْحَابِنَا، عَنْ‌ أَحْمَدَ بْنِ‌ مُحَمَّدِ بْنِ‌ خَالِدٍ، عَنْ‌ بَعْضِ‌ أَصْحَابِهِ‌ رَفَعَهُ‌، قَالَ‌: قَالَ‌ رَسُولُ‌ اللّٰهِ‌ صَلَّى اللَّهُ‌ عَلَیْهِ‌ وَ آلِهِ‌: «مَا قَسَمَ‌ اللّٰهُ‌ لِلْعِبَادِ شَیْئاً أَفْضَلَ‌ مِنَ‌ الْعَقْلِ‌؛ فَنَوْمُ‌ الْعَاقِلِ‌ أَفْضَلُ‌ مِنْ‌ سَهَرِ الْجَاهِلِ ‌(۱)، وَ إِقَامَهُ‌ الْعَاقِلِ‌ أَفْضَل مِنْ‌ شُخُوصِ‌ (۲) الْجَاهِلِ‌، وَ لَا بَعَثَ‌ اللّٰه نَبِیّاً وَ لاَ رَسُولاً (۳) حَتّىٰ‌ یَسْتَکْمِلَ‌ الْعَقْلَ‌، وَ یَکُونَ‌ عَقْلُهُ‌ أَفْضَلَ‌ مِنْ‌ عُقُولِ‌ جَمِیعِ‌ (۴) أُمَّتِهِ‌، وَ مَا یُضْمِرُ النَّبِیُّ‌ فِی نَفْسِهِ‌ أَفْضَلُ‌ مِنِ‌ اجْتِهَادِ (۵) الْمُجْتَهِدِینَ‌، وَ مَا أَدَّى الْعَبْدُ (۶) فَرَائِضَ‌ اللّٰهِ‌ حَتّىٰ‌ عَقَلَ‌ عَنْهُ‌ (۷)، وَ لا بَلَغَ‌ جَمِیعُ‌ الْعَابِدِینَ‌ فِی فَضْلِ‌ عِبَادَتِهِمْ‌ مَا بَلَغَ‌ الْعَاقِلُ‌، وَ الْعُقَلاءُ (۸) هُمْ‌ أُولُو الْأَلْبَابِ‌ الَّذِینَ‌ قَالَ‌ اللّٰهُ‌ تَعَالىٰ‌: «إِنَّمٰا یَتَذَکَّرُ أُولُوا الْأَلْبٰابِ‌ (۹)»(۱۰).

ترجمه:

١١/١١. چند نفر از اصحاب ما روایت نموده‌اند از احمد بن محمد بن خالد، از بعض از اصحابش که آن را مرفوع ساخته که گفت: رسول خدا صلى‌الله علیه و آله فرمود که:«خدا قسمت نکرده است از براى بندگان چیزى را که بهتر باشد از عقل. پس خواب عاقل از شب‌بیدارى‌هاى جاهل بهتر است، و ماندن عاقل به جاى خویش، بهتر است از بیرون‌رفتن جاهل از مکان خود به سوى حجّ‌ و جهاد و مانند آن. و خدا هیچ پیغمبر و رسولى را نفرستاده، مگر بعد از آن‌که عقل خویش کامل و تمام گردانیده باشد و عقل او از عقل‌هاى همه‌ی امتانش افزون‌تر باشد. و آن‌چه پیغمبر در دل مى‌گیرد، بهتر است از کوشش آنان که کوشش مى‌نمایند در جستن رأى صواب. و هیچ بنده واجبات خدا را به جا نیاورده و نمى‌آورد تا آن‌که از او بگیرد به واسطه‌ی پیغمبر و بفهمد، و همه‌ی عبادت‌کنندگان با فضل عبادتى که دارند، به آن‌چه عاقل به آن رسیده، نرسیده‌اند، و عاقلانند که اصحاب ألباب‌اند و آنان که خداى تعالىٰ‌ در باب ایشان فرموده است که: «إِنَّمٰا یَتَذَکَّرُ أُولُوا الْأَلْبٰابِ‌»(الف)؛ یعنى: «و حتماً به یاد مى‌آورند صاحبان عقل‌هاى خالص».(ب) (و مراد آن حضرت این است که هر کس که متذکر نمى‌شود، عاقل نیست).

پی‌نوشت‌ها:

(۱). فی المحاسن:+\«و إفطار العاقل أفضل من صوم الجاهل».

(۲). «الشخوص» هو السیْرُ من بلدٍ إلى آخر و الخروج من موضع إلى غیره، و المراد هاهنا خروجه من بلده إلى بلد آخر فی سبیل اللّٰه تعالى و طلباً لمرضاته، کالجهاد و الحجّ‌ و تحصیل العلم. انظر: لسان العرب، ج٧، ص۴۶؛ المصباح المنیر، ص٣٠۶ (شخص)؛ التعلیقه للداماد، ص٢٨، و سائر الشروح.

(۳). فی المحاسن: «رسولاً و لا نبیّاً».

(۴). هکذا فی «ح، ش، ض، و، بح، بد، بر، بس، بع، بل، بو، جل، جم» و المحاسن. و فی سائر النسخ و المطبوع: «من جمیع عقول».

(۵). فی المحاسن:+\«جمیع».

(۶). فی المحاسن: «و ما أدّى العاقل».

(۷). فی المحاسن: «منه».

(۸). فی المحاسن: «إنّ‌ العقلاء».

(۹). هکذا فی القرآن: الرعد(١٣): ١٩؛ الزمر(٣٩): ٩ و المحاسن. و فی النسخ و المطبوع: «و ما یتذکّر إلّا أولوا الألباب». و فی سوره البقره(٢): ٢۶٩؛ و آل عمران(٣): ٧: «وَ مٰا یَذَّکَّرُ إِلاّٰ أُولُوا الْأَلْبٰابِ‌» .

(۱۰). المحاسن، ج١، ص١٩٣، کتاب مصابیح الظلم، ح١١. تحف العقول، ص٣٩٧ الوافی، ج١، ص٨۵، ح ١۵.

پی‌نوشت‌های ترجمه:

(الف). زمر، ٩.

(ب). چه لُبّ‌ به ضمّ‌ لام و تشدید با، به معناى مغز و خالص هر چیزى است و شاید که مطلق عقل راى لبّ‌ گویند، به واسطه‌ی خلوصى که نسبت به غیر خویش دارد.(مترجم)

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بیست − چهارده =

دکمه بازگشت به بالا