آن قدیم‌ترهامذهبی و اعتقادی

اخلاق معاشرت (۵)(به بهانه‌ی ماه مبارک رمضان)

دست دادن

گفتیم که «مصافحه»، «دوستى‌‏آور»، « کدورت‌‏زدا » و « محبت‌‏آفرین‏ » است. ما علاقه‌ی خود و صمیمیت را با دست‌دادن ابراز مى‏‌کنیم. برعکس، اگر با کسى کدورت و دشمنى داشته باشیم، از دست‌دادن با او پرهیز مى‏‌کنیم. به همین خاطر، این دستور مقدس و پربرکت اسلامى، در تحکیم رابطه‏‌هاى دوستى و اخوت، ثمربخش است.

امام باقر(ع) فرمود: هر دو نفر مؤمنى که با هم دست‏ بدهند، دست‏ خدا میان دست آنان است و دست محبت الهى بیشتر با کسى است که‏ طرف مقابل را بیشتر دوست ‏بدارد.(۹)

و نیز امام صادق(ع) فرمود: هنگامى که دو برادر دینى به هم مى‏‌رسند و با هم دست مى‌‏دهند، خداوند با نظر رحمت ‏به آنان مى‌‏نگردد و گناهانشان، آن‌سان که برگ‏ درختان مى‌‏ریزد، فرو مى‌‏ریزد، تا آن‌که آن دو از هم جدا شوند.(۱۰)

شیوهی مصافحه

دست‌دادن نیز، هم‌چون سلام، ادب و آدابى دارد. یکى از آن‌ها پیوستگى و تکرار است. در یک سفر و همراهى و دیدار، حتى چندبار دست‌دادن نیز مطلوب است.

ابوعبیده نقل مى‏‌کند: همراه امام باقر(ع) بودم. اول من سوار مى‏‌شدم، سپس آن حضرت. چون بر مرکب خویش استوار مى‏‌شدیم، سلام مى‏‌داد و احوال‌پرسى مى‌‏کرد، چنان که گویى قبلا یکدیگر را ندیده‏‌ایم. آن‌گاه مصافحه مى‌‏کرد. هرگاه هم از مرکب فرود مى‌‏آمدیم و روى زمین قرار مى‌‏گرفتیم، باز هم به همان صورت، سلام مى‌‏کرد و دست مى‏‌داد و احوال‌پرسى مى‏‌کرد و مى‌‏فرمود: «با دست‌دادن دو مؤمن،گناهانشان هم‌چون برگ درختان فرو مى‌‏ریزد و نظر لطف الهى با آنان است، تا از هم‏ جدا شوند.»(۱۱)

از آداب دیگر مصافحه، فشردن دست، از روى محبت و علاقه‏ است، اما نه در حدى که سبب رنجش و درد گردد.(۱۲)

جابر بن‏ عبدالله مى‏‌گوید: در دیدار با رسول خدا(ص) بر آن‏ حضرت سلام کردم. آن‏ حضرت دست مرا فشار داد و فرمود: دست‏‌فشردن، هم‌چون بوسیدن برادر دینى است.(۱۳)

هم‌چنین هنگام مصافحه، طول‌دادن و دست را زود عقب‌نکشیدن ‏از آداب دیگر این سنت اسلامى است. در مصافحه، پاداش کسى بیشتر است که دستش را بیشتر نگه دارد.(۱۴)

پیامبر اسلام(ص) نیز این سنت نیکو را داشت که چون با کسى‏ دست مى‏‌داد، آن قدر دست‏ خود را نگه مى‏‌داشت، تا طرف مقابل دست ‏خود را سست کند و عقب بکشد.(۱۵)

بارى… محبت قلبى را باید آشکار ساخت.

علاقه، گنجى نهفته در درون است که باید آن را استخراج و آشکار کرد، تا از برکاتش بهره برد. روشن‌ترین خیر و برکتش، تقویت دوستی‌ها و تحکیم آشنایی‌ها و رابطه‌‏ها است. به دستور اسلام، هرگاه مؤمنى را ملاقات مى‏‌کنید، مصافحه کنید، خوش‌رویى و چهره‌ی گشاده و بشاش و خندان به هم نشان دهید.(۱۶)

از آثار دیگر مصافحه، «کینه‌‏زدایى‏» است. پیامبر خدا(ص) فرمود: «تصافحوا، فان التصافح یذهب السخیمه‏»(۱۷) و «تصافحوا فانه یذهب بالغل».(۱۸) مصافحه کنید و دست دهید، چرا که آن، کینه و کدورت را مى‏‌زداید.

دست‌دادن با زنان

بر اساس «مکتبى‏»‌بودن مرز دوستی‌ها و رابطه‏‌ها و معاشرت‌ها، دست‏‌دادن با نامحرم، حرام است و صرف دوستى و رفاقت و آشنایى و همکار بودن یا ملاحظات سیاسى و دیپلماسى در سفرهاى خارجى و دیدارهاى رسمى، دلیل نمى‌‏شود که کسى با نامحرم و اجنبى، مصافحه کند. روشن‌فکرمآبى در این مساله جایى ندارد.

رسول خدا فرمود: با زنان دست نمى‌‏دهم(۱۹) (البته زنان نامحرم). و در حدیث نبوى دیگرى آمده است: «اگر زنى بخواهد با مرد نامحرم دست‏ بدهد (که نباید دست دهد) و ناچار باشد، یا بخواهد با او «بیعت» کند، از پشت لباس (و با وجود حایل و پوشش دست، دستکش) مانعى ندارد.»(۲۰)

البته معیار عمل، فتواى مجتهدى است که از او تقلید مى‌‏کنید و هر مسلمان متعهد، باید براى عمل خود ملاک و حجت‏ شرعى داشته باشد.

پىنوشت‌ها:

۱) سفینه‏البحار، محدث قمى، ج‏۱، ص ۶۴۵.

۲) میزان‌‏الحکمه، رى‏‌شهرى، ج‏۴، ص‏۵۳۵.

۳) خصال صدوق، ص‏۱۱.

۴) سفینه‏البحار. ج‏۱، ص‏۴۶۵.

۵) بحارالانوار (بیروت)، ج‏۷۳، ص‏۱۰.

۶) میزان‏‌الحکمه، ج‏۴، ص‏۵۳۸.

۷) اصول کافى (عربى) کلینى، ج‏۲، ص‏۶۴۵.

۸) نساء، آیه ۸۶.

۹) اصول کافى، ج‏۲، ص‏۱۷۹.

۱۰) همان، ص‏۱۸۳.

۱۱) همان، ص‏۱۷۹.

۱۲) بحارالانوار، ج‏۷۳، ص‏۲۶.

۱۳) همان، ص‏۲۳.

۱۴) همان، ص‏۲۸.

۱۵) همان، ص‏۳۰.

۱۶) میزان‌‏الحکمه، ج‏۵، ص‏۳۵۵.

۱۷) بحارالانوار، ج‏۷۴، ص‏۱۵۸.

۱۸) میزان‏‌الحکمه، ج‏۵، ص‏۳۵۴.

۱۹) کنزالعمال، حدیث ۴۷۵.

۲۰) همان، حدیث ۲۵۳۴۶.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

3 × یک =

دکمه بازگشت به بالا