آن قدیم ترهامذهبی و اعتقادی

اخلاق معاشرت ( قسمت اول )(به بهانه‌ی ماه مبارک رمضان)

مقدمه

دوست داریم زندگى‏‌هایمان، سرشار از صمیمیت و خون‌گرمى و صفا باشد.

حریم انسان‌ها و حرمت همگان، محفوظ بماند و معاشرت‏‌هایمان نشات‏‌گرفته از «فرهنگ قرآنى‏» و تعالیم مکتب باشد.

و این، یعنى «زندگى مکتبى‏».

پایدارى و استحکام رابطه‏‌هاى مردمى، در سایه‌ی رعایت نکاتى است که‏ برگرفته از «حقوق متقابل» افراد جامعه باشد.

در این‌که «چگونه باید زیست‏» و چه سان با دیگران باید رابطه داشت، نکته‏‌اى‏ است که در بحث «آداب معاشرت‏» مى‏‌گنجد.

بر خلاف فرهنگ غربى، روح و محتواى فرهنگ دینى ما بر پایه‌ی «ارتباط»، «صمیمیت»، «تعاون»، «همدردى» و «عاطفه» استوار است. جلوه‌‏هاى این فرهنگ‏ بالنده نیز در دستورالعمل‌هاى اخلاقى اسلام دیده مى‏‌شود.

«زندگى مکتبى‏»، در سایه‌ی شناخت این رهنمودها و به کار بستن آن‌ها در صحنه‏‌هاى مختلف زندگى است، نه با شعار و ادعا. به هر میزان که معیشت و معاشرت ما با این‌گونه هدایت‌هاى دینى در مقوله‌ی رفتار، هماهنگ باشد، به همان ‏اندازه زندگی‌هایمان «مکتبى‏» است. مسلمان باید به‏ گونه‌‏اى در چارچوب اصول و سنن فرهنگ دینى خودش زندگى کند که با شهامت و افتخار، بتواند «امضاى دین‏» را پاى همه‌ی رفتارش بگذارد و زندگی‌اش «برچسب اسلام» داشته باشد و الگوى‏ اسلامى را بر زندگى خویش در خانه و جامعه، سایه‌‏افکن سازد.

«آداب برخورد»، «دید و بازدید»، «رفت و آمد»هاى خانوادگى و دوستانه، نحوه‌ی «گفتار» و «رفتار» با اقشار مختلف، «دوستى‏» و حد و حدود آن، مراعات ‏«حقوق دیگران»، «ادب و سپاس و احترام‏»، از جلوه‏‌هاى بارز اخلاق معاشرت ‏است. این‏گونه رابطه‏‌هاى اجتماعى، با عنوان‌هاى مختلف و در شرایط گوناگون‏ انجام مى‌گیرد. گاهى به صورت «صله‌ی رحم‏» است؛ در ارتباط با اقوام و بستگان. گاهى نام «عیادت‏» به خود مى‏‌گیرد؛ در مورد بیماران. گاهى نسبت ‏به برادران و خواهران دینى، عنوان «زیارت‏» مى‏‌یابد، گاهى با همسایگان است، گاهى با مستمندان. گاهى هم بر محور اطعام است و گاهى به شکل مسافرت‌هاى دور و نزدیک و بردن هدیه و آوردن «سوغات سفر». گاهى هم براى شرکت در مجلس عقد و عروسى یا مشارکت در مراسم سوگ و تسلیت‏‌گویى است.

به هر حال، همه‌ی این‌ها نوعى «رابطه‏» و «معاشرت‏» است و نشان‌‏دهنده‌ی منش‏ انسانى و فرهنگ اخلاقى هر فرد. اسلام نیز در این‌باره‌‏ها بسیار سخن گفته و رهنمود داده است که در این [نوشتار]، گوشه‏‌اى از معارف و آموزش‌هاى دین در این زمینه‏‌ها را مرور مى‏‌کنیم.

باشد که «فرهنگ خودى» و «هویت دینى» را پاس بداریم و با افتخار و سربلندى و رها از سلطه‌ی فرهنگى بیگانه و با تکیه بر رهاورد مکتب و وحى، زندگى و روابط خویش را بر پایه‌ی ارزش‌هاى برگرفته از قرآن و اهل بیت علیهم‌‏السلام، سامان بخشیم و براى نسل‌هاى آینده هم «ادب و اخلاق‏» را میراث بگذاریم.

آن‌چه پیش روى شماست مجموعه‏‌اى است از رهنمودهاى اخلاق دینى در معاشرت با دیگران که نخست، در سال‌هاى ۷۸-۱۳۷۶ در مجله‌ی پیام زن با عنوان «اخلاق معاشرت‏» انتشار یافت و اینک با اندکى بازنگرى تقدیم مى‌‏گردد.

قم – جواد محدثى.

برچسب ها

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

یک × پنج =

همچنین ببینید
بستن
دکمه بازگشت به بالا
0
بستن
بستن